Өнөөдөр дэлхий даяар тэрбум гаруй хүн өглөө сэрэнгүүтээ Telegram-аа нээж, ажлаа төлөвлөж, мэдээ мэдээллээ уншиж, бизнесээ удирдаж, ойр дотнын хүмүүстэйгээ харилцдаг. Дайн болж буй бүс нутгаас эхлээд дэлхийн томоохон корпорацууд, төрийн байгууллагууд, сэтгүүлчид, хөрөнгө оруулагчид, энгийн хэрэглэгчид хүртэл энэ платформыг өдөр тутмын амьдралынхаа нэг хэсэг болгожээ. Гэвч ийм том нөлөө бүхий платформыг бүтээсэн хүн олон нийтийн өмнө бараг гардаггүй, хэвлэлд ярилцлага өгөх нь ховор, хувийн амьдралаа аль болох нууцалдаг нэгэн. Түүнийг Павел Дуров гэдэг.
1984 оны аравдугаар сарын 10-нд тухайн үеийн Зөвлөлт Холбоот Улсын Ленинград хотод төрсөн Павел эрдэм шинжилгээний гэр бүлд өссөн. Аав Валерий Дуров нь сонгодог хэл, хэл шинжлэлийн профессор байсан бөгөөд ажлынхаа шугамаар Италид ажиллаж байсан учраас Павел хүүхэд насныхаа тодорхой хугацааг Турин хотод өнгөрүүлжээ. Багаасаа компьютер, математикт онцгой авьяастай байсан тэрээр сургуулийнхаа компьютерийн системийг хүртэл өөрчилж, багш нарын дэлгэцийн зураг, нэвтрэх тохиргоог сольдог байсан тухай нь найзууд нь дурссан байдаг.
Түүний амьдралын хамгийн чухал хамтрагч нь ах Николай Дуров байв. Математик, программчлалын олон улсын олимпиадын аварга Николай хожим Telegram-ийн аюулгүй байдлын үндэс болсон шифрлэлтийн технологийг боловсруулсан хүн юм. Ах дүү хоёрын нэг нь бизнесийн алсын хараатай, нөгөө нь техникийн суут ухаантан байсан нь дэлхийн хамгийн амжилттай технологийн хамтын ажиллагааны нэг болжээ.
Павел Санкт-Петербургийн улсын их сургуулийг төгсөөд удаагүй байхдаа, дөнгөж 22 настайдаа VKontakte буюу VK хэмээх нийгмийн сүлжээг байгуулсан нь түүний амьдралыг эрс өөрчилсөн юм. Facebook тухайн үед орос хэлт хэрэглэгчдийн дунд төдийлөн нэвтрээгүй байсан тул VK хэдхэн жилийн дотор Орос болон Зүүн Европын хамгийн том сошиал платформ болж, хэдэн арван сая хэрэглэгчтэй болсон байна. Энэ амжилтын дараа түүнийг "Оросын Марк Цукерберг" гэж нэрлэх болсон ч Дуров өөрийгөө хэзээ ч тийм хочоор тодорхойлуулахыг хүсээгүй.
Түүний үзэл бодол бизнесээс илүү эрх чөлөөтэй холбоотой байлаа. 2011 онд Орост улс төрийн эсэргүүцлийн жагсаал өрнөхөд эрх баригчид VK-ээс сөрөг хүчний бүлгүүдийг хаах, зохион байгуулагчдын мэдээллийг гаргаж өгөхийг шаарджээ. Дуров энэ шаардлагыг биелүүлээгүй. Дараа нь Украины Майданы үйл явдлын үеэр ч Украины идэвхтнүүдийн мэдээллийг шилжүүлэх хүсэлт ирэхэд мөн татгалзсан байна. Түүний хувьд хэрэглэгчдийн хувийн мэдээллийг хамгаалах нь бизнесийн ашиг орлогоос илүү чухал зарчим байв.
Энэ байр суурь нь түүнд өндөр үнээр туссан. Компанийн хувьцааны бүтэц өөрчлөгдөж, дарамт шахалт нэмэгдсээр 2014 онд өөрийн байгуулсан компаниасаа гарахаас өөр сонголтгүй болсон юм. Тэр Оросыг орхихдоо "Энэ улсад интернетийн бизнес эрхлэх эрх чөлөө үлдээгүй" хэмээн мэдэгдэж, түүнээс хойш эх орондоо эргэн суурьшаагүй.
Харин энэ үеэс түүний хамгийн том бүтээл эхэлсэн. Павел, Николай хоёр 2013 онд Telegram-ийг олон нийтэд танилцуулсан юм. Тэдний зорилго маш энгийн мөртлөө амбицтай байлаа. Хүний хувийн харилцааг төр, компани, гуравдагч этгээд уншиж, хянаж болохгүй. Хэрэглэгчдийн мэдээлэл бол худалдах бараа биш, хамгаалах ёстой үнэт зүйл гэж үзжээ.
Telegram-ийн анхны хувилбар бусад чат аппликейшнээс онцгой ялгарах зүйлгүй мэт харагдаж байсан ч хурд, найдвартай ажиллагаа, аюулгүй байдал нь хэрэглэгчдийн итгэлийг маш хурдан олсон байна. Хожим сувгууд (Channels), аварга группүүд, бот систем, том хэмжээний файл дамжуулах боломж, үүлэн хадгалалт зэрэг шинэ боломжууд нэмэгдсэнээр Telegram нь жирийн чат апп бус, мэдээллийн томоохон платформ болон өргөжив.
2021 онд WhatsApp хэрэглэгчдийн мэдээллийн бодлогоо шинэчилсний дараа дэлхий даяар хэдхэн хоногийн дотор олон арван сая хүн Telegram-д шилжсэн нь платформын түүхэн дэх хамгийн том өсөлтийн нэг болсон юм. Өнөөдөр тус платформыг сар бүр нэг тэрбум гаруй хүн ашиглаж байгаа бөгөөд дэлхийн хамгийн нөлөө бүхий харилцааны үйлчилгээний нэгт тооцогддог.
Дуровын хувийн амьдрал ч хүмүүсийн сонирхлыг үргэлж татсаар ирсэн. Тэр өөрийгөө минималист гэж тодорхойлдог. Тансаг ордон, үнэтэй автомашин, хувийн онгоц, хамгаалагчдын цуваагаар гайхуулдаг бусад технологийн тэрбумтнуудаас ялгаатай нь тэр аль болох энгийн амьдрахыг эрхэмлэдэг. Архи хэрэглэдэггүй, тамхи татдаггүй, кофе уудаггүй, тогтмол дасгал хийдэг бөгөөд ихэвчлэн хар өнгийн энгийн хувцас өмсдөг. Түүний хэлснээр амжилтын хамгийн том дайсан нь тав тух байдаг аж.
2024 онд Дуров дахин дэлхийн хэвлэлүүдийн анхаарлын төвд орсон юм. Тэрээр олон жилийн турш үрийн шингэн хандивлаж ирсний үр дүнд дэлхийн хэд хэдэн оронд 100 гаруй биологийн хүүхэдтэй болсон тухайгаа өөрөө мэдэгдсэн нь олон нийтийг гайхшруулсан. Мөн ирээдүйд өөрийн хөрөнгийг эдгээр хүүхдүүддээ ялгаварлалгүйгээр өвлүүлэх хүсэлтэй байгаагаа хэлсэн нь бас нэгэн томоохон сэдэв болсон юм.
Мөн онд Францын эрх баригчид Telegram платформ дээр гарсан хууль бус үйл ажиллагаатай холбоотой мөрдөн шалгах ажиллагааны хүрээнд түүнийг саатуулсан нь дэлхий нийтийн анхаарлыг дахин татав. Зарим улс орон технологийн компаниуд платформ дээрх хууль бус контентын төлөө илүү их хариуцлага хүлээх ёстой гэж үздэг бол Дуровын байр суурь эсрэгээрээ байлаа. Тэр платформ нь хууль бус үйлдлийг таслан зогсоох чиглэлээр хамтран ажиллах ёстой ч хэрэглэгч бүрийн хийсэн үйлдэлд шууд хариуцлага хүлээх ёсгүй гэж үздэг.
Павел Дуров өнөөдөр дэлхийн хамгийн нөлөө бүхий технологийн бизнес эрхлэгчдийн нэг боловч түүнийг амжилтынх нь хэмжүүр хөрөнгө биш, харин эрх чөлөө гэж тодорхойлдог. Түүний олон удаа хэлж байсан үг бий. "Хувийн нууц бол гэм буруутай хүмүүст зориулсан зүйл биш. Энэ бол эрх чөлөөтэй нийгмийн үндсэн үнэт зүйл."
Тэр өөрийн байгуулсан компаниа орхиж, эх орноосоо явсан. Асар их хөрөнгө, эрх мэдлээс татгалзсан. Гэвч түүний бүтээсэн Telegram өнөөдөр дэлхийн тэрбум гаруй хүний өдөр тутмын амьдралын нэг хэсэг болж, технологийн ертөнцөд хамгийн үнэ цэнтэй зүйл нь зөвхөн шинэ санаа бус, түүндээ үнэнч үлдэх зарчим байдгийг харуулсаар байна.
Telegram дэлхий даяар өргөжин тэлэхийн зэрэгцээ хууль бус контент, терроризм, залилан, мансууруулах бодистой холбоотой бүлгүүдэд ашиглагдаж байна гэсэн шүүмжлэлтэй олон удаа тулгарсан ч хэрэглэгчид нэмэгдсээр байгаа юм.
